Nurdan Büyükak: En büyük sorun birbirleriyle temas içinde olama

‘On kişiden üçünde görülüyor’

Psikolog, çocuk ve ergen terapisti Nurdan Büyükak, ‘Doru Serüven Ormanı’nın danışmanlığını yapıyor. Filmin galasında bir araya geldiğimiz Büyükak, anne – babaların ufaklıklara yönelik yapımlarda en oldukca nelere dikkat etmeleri gerektiği üstüne konuştuk.

Nurdan Büyükak, en oldukca dört gözle beklenen öteki mevzular üstüne de sorularımızı cevapladı. O mevzular şu şekilde; “cemiyet olarak en büyük ruhsal sorunumuz nedir?”, “çocuklar, pandemiden ruhsal olarak iyi mi etkilendi?” ve “teknolojik vasıta – gereçlerin evlatların psikolojisi üstündeki tesirleri nedir?

‘Doru Serüven Ormanı’ filminin danışmanlığını üstlendin, bununla birlikte televizyonda gösterilen bölümlerin de danışmanlığını yapıyorsun. Çocuk ve ergen psikoloğunun görevleri nedir? Evlatları ve ergenleri hangi mevzularda koruma altına almak için emekler yapar?
Her mevzuyla ilgili çocuk ve ergen psikoloğuna danışmaya gidilebilir. Okul sorunlarıyla ilgili ya da aile sorunlarıyla ilgili gidebilirsiniz. Aslen çocuk doğduğu andan itibaren her türlü problemi danışmak için gidilebilir. İlle de oldukca ciddi bir tanı olmasına gerek yok, yalnız danışmak için de gidilebilir. Mesela; evladınız ilkokula başladı, okula gitmekle ilgili öncesinde neler yapabileceği, okula iyi mi alışabileceği benzer biçimde nedenlerden de gidilebilir. Onun haricinde; öğrenme bozuklukları, dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu benzer biçimde birçok şey için çocuk ve ergen psikoloğuna gidilebilir.

O halde ille de bir mesele olması gerekmiyor, değil mi?
“Mesele olmasına gerek yok” derken aslına bakarsak bir tanı olması gerekmiyor, danışmak için de gidilebilir. Buluğluk aslına bakarsanız başlı başına sıkıntılı bir dönem. Bu sebeple belirgin bir hastalık ya da hastalık olmasına gerek yok. Devamlı “Daha iyi neler yapabiliriz, iyi mi anlaşabiliriz, ailecek iyi mi konuşabiliriz, çocuğun duygusal ve ruhsal dünyası daha iyi iyi mi olur?” mevzularında aileler devamlı başvuruda bulunabilir. Ben bununla birlikte oyun terapistiyim, bu anlamda da ufaklıklara yardım ediyorum, oyun terapisi üstüne çalışıyorum, o da oldukca keyiflidir.

Oyun terapisi nedir?
Oyun üstünden meydana getirilen bir terapi şekli. Çocuklar tüm yaşamı aslına bakarsak oyun üstünden öğreniyorlar. Biz yetişkinler benzer biçimde tüm duygularını sözel olarak ifade edemedikleri için oyunlar üstünden ifade ediyorlar. Bunlar doğal ki terapi odasında yaşanıyor. Biz buna anlam yüklüyoruz ve çocuğun derdini anlıyoruz. Diyelim ki evde ciddi bir sorun var, çocuk bunu bizlere oyuncaklar üstünden gösteriyor. Terapi de bunun üstünden oluyor.

Günümüzde evlatların yaşamış olduğu en büyük sorun nedir?
Bence bu zamanda pandemi sebebiyle evde olmaktı, birbirleriyle görüşememek, okula gidememekti, en büyük sorun buydu. Hâlâ da öyleki. Okullar bu yıl de oldukca sık dinlence oldu, evde kalmak zorunda kaldılar, hâlâ okullarda ara sıra kapanmalar yaşanıyor. Şu anda en büyük sorun birbirleriyle temas içinde olamamaları. Onun yanı sıra doğal ki ekran oldukca ciddi bir mesele, çocuklar neredeyse doğduğu andan itibaren kontrolsüz bir halde ekrana maruz kalıyorlar. Teknolojiyi kullanmak doğal ki mühim fakat doğru kullanmalı. Bu durumun birazcık ayarı ve dengesi kaçıyor galiba.

Aileler de zor durumda kalıyorlar, teknolojiden uzak kalmaları da bir mesele fakat bir taraftan tüm vaktini orada geçirmesi de bir mesele.
Evet, yeni model anne – babalara evlatlarının teknolojiyi asla öğrenmemeleri de iyi gelmiyor. Doğal ki teknolojiyi öğrenmesini istiyorlar, tabletleri vs. Ne var ki onların bir sınırlanması lazım, bu oldukca mühim. Korku ve kaygılar birazcık daha arttı. Buna bağlı olarak evimizdeki gerginlikler öyleki. Anne – babalar ister istemez daha oldukca beraber yaşadı, evlatların rahatlayacak alanları olmadı, açık havaya çıkamadılar, dostlarıyla beraber vakit geçiremediler, bunlar oldukca mühim. Bu dönem bilhassa erişkinlik çağındaki, 12 yaş ve üstü gençlerimiz için oldukca daha sıkıntılıydı. Ben düşünüyorum da pandemide en olmak istemeyeceğim dönem, lise ve üniversitede dönemlerim olurdu.

Birçok üniversite talebesi okula gidemeden mezun oldu.
Oldukca üzücü… Burada söz mevzusu olan yalnız eğitim değil, sosyalleşmek de mühim. Ben en oldukca bu duruma üzüldüm. Ümit ederim telafi edebilecekleri ve dostlarıyla daha oldukca görüşebilecekleri zamanları olur. Doğal bunların olduğu dönemde onların yerini toplumsal medya aldı, daha oldukca toplumsal medyaya düştüler fakat her neyse ki oradan temas içinde kalabildiler. Bu da aslına bakarsak toplumsal medyanın güzel bir yönü ve yararı bence. Oyunlar da aynı şekilde, çevrim içi bir halde birbirleriyle oynadılar, gene temasta kaldılar. İnsanların birbirlerine dokunamamaları bile oldukca ciddi sorunlara niçin oldu. Çocuklar için birbirlerine sarılamamak, bir şeyler oynayamamak benzer biçimde durumlar, hep kaygı bozuklukları olarak geri döndü. Ümit ederim ileride başka sıkıntılar yaşamayız.

Buluğluk yaşlarının düştüğüne yönelik genel bir yargı var. Hakikaten öyleki mi?
Ön erişkinlik diye bir şey var artık. 10 – 11 yaşlarında başlıyor benzer biçimde aslına bakarsak 12 yaşlarında derhal ergenliğe girdi diye net bir sınır yok. Bu durum çocuktan çocuğa değişiyor. Bazı çocuklar birazcık daha erken yaşta olgunlaşabilir. Mesela; ağabeyi ya da ablası olan çocuklar daha acele olgunlaşırlar. Bebekken daha acele yürürler, daha acele konuşurlar. Dolayısıyla bu şekilde genellemek oldukca doğru değil fakat çocuktan çocuğa değişiyor, bazısı da daha geç olgunlaşıyor. Toplumsal medyanın etkisiyle dünyayı daha kolay öğreniyorlar, birazcık onun da tesiri olmuş olabilir.

‘Doru Serüven Ormanı’nın danışmanlığını yapıyorsunuz. Küçüklere yönelik yapımlarda bilhassa hangi noktalara edilmesi gerekiyor?
En mühim olan unsur yaş kriterine nazaran hareket etmektir. Çocuklar, biz yetişkinler benzer biçimde düşünemiyorlar, aynı şekilde etkilenmiyorlar. Bizlerden değişik bir zihinsel yapıları var. Bunlar da yaş grubuna nazaran değişiyor; 3 yaş başka, 3 – 6 yaş başka oluyor. 6’dan sonrası oldukca daha değişik oluyor, 6 yaş öncesi çocuk televizyonda gördüklerini gerçek zannediyor, oldukca daha değişik etkilenebiliyor. Dolayısıyla içeriğin hangi yaşa hitap ettiğinin belirlenmesi ve ona nazaran içerik üretilmesi lazım, en mühim kriter bu. Anne – babaların da ufaklıklara yönelik yapımlarda içinde ne olduğu seçerken ne olursa olsun yaş grubuna nazaran hareket etmeleri gerekiyor. “Bu içerik benim çocuğumun yaşına uygun mu?” diye uzmanlara danışmalılar. Burası oldukca mühim. Onun haricinde doğal ki insani değerlere yer veren, ailenin, arkadaşlığın, yardımseverliğin önemi benzer biçimde insani değerleri içinde barındıran yapımları izlemeleri gerekir. Çocuklar güzel bir mesajı olan yapımları izlemeli. Bunlar yalnız keyifli vakit geçirmek için değil, evlatları duygusal açıdan olgunlaştıran oldukca eğitici ve öğretici yapımlar. Anne – babalara bilhassa tavsiyem çocuklarına ne olursa olsun uygun olan yapımları izletmeleri. Bunun üstüne de çocuklarıyla konuşmalılar. Şöyleki; “Bu kahraman sana ne hissettirdi? Sen Doru’nun yerinde olsan ne yapardın? O yardım etti, sen eder miydin? Mutsuz olan birine sen olsan iyi mi yardım ederdin?” benzer biçimde… Aslen bu da bir terapi. Ikimiz de bunu yapıyoruz aslına bakarsak, evlatların oldukca sevilmiş olduğu bir karakter var ise çocuk aslına bakarsanız o karakterle özdeşim kurmuştur. Ikimiz de “Çocuk bu karakteri niçin bu kadar sevmiş oldu? Onun yerinde olsa ne yapardı?” diye hep konuşuruz. Ben çizgi filmleri, ailelerle evlatların ilişkilerini yakınlaştıran, iyileştiren bir şey olarak görüyorum o yüzden de ne olursa olsun her yaş çocuğa yaşına uygun içerikler tavsiye ediyorum.

‘Doru’dan teklif vardığında sizi neler etkiledi de yapmak istediniz?
Ben yapımcısı sevgili Alper’i tanıyorum, hikâyeyi aslına bakarsanız biliyordum. İlk bölümden itibaren değil daha sonraki bölümlerde dâhil oldum. Dolayısıyla elimde bir araç-gereç vardı, izleyebildim, karakteri görebildim, evlatların hakikaten ne kadar sevdiğini de gördüm. Ayrıca yalnız çocuklar değil, yetişkinler de çocuklarıyla birlikte izliyorlar. Bana anne – babaların da izlediğiyle ilgili oldukca fazla ileti geliyor. Bu tarz şeyleri görüp etkilendim. Doğal ki karakteri ve mevzuları sevdim ve çocuk gelişimi için uygun buldum, benim için mühim olan buydu.

Psikolog denilince bir tedirginlik olur ya, çocuklar için de bu şekilde bir durum var mı? İşinizi Türkiye’de kafi düzeyde yapabiliyor musunuz?
Bence eskiye nazaran oldukca daha iyi durumdayız zira yeni nesil, artık her şeye oldukca acele ulaşıyor. Terapi sahnelerine dizilerde daha oldukca yer verilmeye başladı, doğru ya da yanlış fakat en azından bu sayede aşinalık arttı. Artık hakikaten oldukca ciddi bir hastalık olarak görülmüyor. Ayrıca öyleki de olabilir fakat bunların hepsi terapiyle aşılabilecek durumlar. Bunların dışlanmaması gerekiyor, bunlar da düzgüsel. Toplumun bir çoğunda her türlü hastalık var. Kaygı bozukluğu dediğimiz şey, bugün 10 kişiden 3’ünde görülüyor. Bunu kabul etmek gerekiyor. Doğal ki oldukca zor fakat bunu kabul edip “Bende bir şey var, bunun üstesinden geleceğim” demek gerekiyor. Ben tam tersi terapiye giden insanların kesinlikle daha kuvvetli olduklarını düşünüyorum. Bu sebeple kendinde bir şey görüyor ve “Evet, benim bu yönümü geliştirmem lazım ve ne olursa olsun gitmem lazım” diyerek terapiye gidiyor ve problemininin üstesinden geliyor. Cesaret isteyen ve kendini kabul etmeyi gerektiren bir şey. “Evet, benim kaygım var, evet, benim korkum var. Ben galiba depresyondayım. Bende bir şey var, acaba nedir?” diyerek çözüm arayan biri olmak gerekiyor. Anne -babaların da çocuklarında iyi gitmeyen şeyleri tespit etmeleri gerekiyor, oldukca zor bir şey bu, anne-babalar çoğunlukla kabul etmek istemiyorlar, ikimiz de bu şekilde durumlarda zorlanıyoruz fakat kabul etmek lazım. Bu sebeple hepimizde iyi ya da fena huylar, davranışlar ya da değiştirmemiz ihtiyaç duyulan düşünceler var. Bu tarz şeyleri fark edip bunun üstüne giden insanların daha yürekli ve daha iyi olduklarını düşünüyorum.

Nurdan Büyükak - İbrahim Büyükak

Nurdan Büyükak – İbrahim Büyükak

Başka bilmemiz ihtiyaç duyulan neler var?
Filmin oldukca güzel bir mesajı var, ana fikri; değişik yollardan da olsa hayallerimize bir halde ne olursa olsun ulaşabiliriz. Onun yanı sıra beraber olmanın, aile olmanın, dost olmanın öneminden bahsediyor. Bence sirklerdeki hayvan zulmüne de oldukca güzel bir mesajı var. Bunun doğru olmadığıyla ilgili oldukca güzel bir ileti veriyor dolayısıyla bu açıdan izlenmeli ve bunlar üstüne konuşulmalı, ailelere bu tarz şeyleri tavsiye edebilirim. Azca ilkin sorduğum soruları çocuklarıyla konuşmalarını tavsiye edebilirim. Kimi zaman ‘Doru’ niçin oldukca seviliyor?” diye soruluyor, bence o yürekli ve hep iyiliğin, doğruluğun ardında olan bir karakter o yüzden çocuklar oldukca empati kuruyor diye düşünüyorum, onun benzer biçimde olmaya çalışıyorlar, o yüzden sevildiğini düşünüyorum. Normalde de empati güçleri devasa yükseklikte hayvanlar, doğal ki oldukca keyifli ve keyifli karakterleri de var o da izlenme zevkini artırıyor.




Related Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.